دسته‌بندی نشده

انواع لنفوسیت T

دومین نوع اصلی لنفوسیت ها بوده و پیش سازهای آن از مغز استخوان منشاء می گیرد و سپس برای طی مراحل بلوغ به تیموس وارد می شوند و به همین دلیل بنام T شناخته میگردد. این سلول ها دارای عمر نسبتا طولانی بوده و احتمالا به مدت ۶ ماه تا ۱۰ سال در انسان زنده می ماند . قسمت اعظم لنفوسیت های در گردش تا حدود ۸۰ درصد لنفوسیت های خون محیطی را شامل شده و از نظر عملکرد به دو گروه متفاوت تقسیم می شوند . دسته اول سلول های T یاور یا کمک کننده [۱] و دسته دوم سلول های T سلول کش [۲] نام گرفته که از نظر آنتی ژن های سطحی از یکدیگر قابل تفکیک می باشند . زیرا سلول های Th دارای مارکر۴ CD بوده و قادر به شناسایی آنتی ژن در حضور مولکول های MHC-II می باشند ولی سلول های TC  دارای مارکر CD8 بوده و آنتی ژن را در حضورMHC- I شناسایی می کنند . سلول های Th در پاسخ به تحریک آنتی ژنی هورمون های پروتئینی بنام سیتوکین [۳] ترشح می کنند که فعالیت آنها باعث تکثیر و دگرگونی یا تمایز سلول های T ، سلول های B و مارکروفاژها می باشند .

سلول های Th  از نظر الگوی ترشح سیتوکینی نیز به زیرگروه هایی تقسیم می شوند . در انسان دو گروه از کلون سلول های Th شناخته شده اند . زیرگروه  Th1که سیتوکین هایی چون اینترلوکین ۲ IL-2)) و اینترفرون گاما ( (IFN- را ترشح کرده و سبب اعمال متعددی در سیتوکسی سیتی و واکنش های التهابی موضعی می گردد . در نتیجه برای مبارزه با پاتوژن های داخل سلولی مانند ویروس ها و باکتری ها و انگلهای داخل سلولی مهم است و در کل ایمنی سلولی را تقویت می نماید . زیر گروه دوم Th2 بوده که در انسان می تواند سیتوکین هایی IL-4 و IL-5 وIL-6 وIL10 را ترشح کرده که بیشتر در تحریک سلول های B و تولید آنتی بادی موثر است و عملکرد آنها بویژه علیه میکروارگانیسم های خارج سلولی است . IL-12 می تواند سلول های Th را به طرف تبدیل به Th1 وایمنی سلولی هدایت کند .

لنفوسیت های TC سبب از بین بردن سلول هایی می شوند که آنتی ژن های خارجی تولید کرده و مانند سلول های آلوده به ویروس یا میکروب های داخل سلولی از دسترس آنتی بادی در امان هستند . خود سلول های TC نیز به دو گروه عملکردی تقسیم می شوند . یک گروه در پاسخ به تحریکات (IL-2) ترشح کرده و زیر گروه دوم قادر به ترشح آن نیستند ولی می توانند به آن پاسخ دهند .

 

۱)  گیرنده آنتی ژنیک لنفوسیت T

گیرنده آنتی ژنی در سلول T مولکولTCR  [۴] ، است که به دو صورت ساختمانی در سلول های T دیده می شود . فرم اول TCR-1 است که از دو زنجیره پلی پپتیدی (گاما و دلتا ) تشکیل شده و فقط ۷-۵ درصد سلول های T حقیقی این فرم را دارند و بیشتر در اپی تلیوم مخاط دیده می شود . فرم دوم که فرم بالغ و کامل TCR است بنام TCR-2 نامیده می شود که از دو زنجیره پلی پپتیدی (آلفا و بتا) تشــکیل شده و حدود ۹۵-۹۳ درصد سلول های T دیده می شود . هردو گیرنده آنتی ژنیک در ارتباط با یک مجموعه پلی پپتیدی بنام (کمپلکس CD3) هستند و مجموعا پذیرنده سلول T  را تشکیل می دهد .

۲) گیرنده های FC آنتی بادی

تعدادی از لنفوسیت های T دارای FCR هستند ولی تعداد آنها  در مقایسه با سلول های B بسیار کمتر است . تقریبا ۶۰ درصد از لنفوسیت های T در خون محیطی انسان دارای گیرنده R) (FC برای ملکول IgM مونومر هستند و می توانند به عنوان سلول های Th  عمل نماید . در حدود ۲۵ درصد دیگر دارای گیرنده R) (FC برای مولکول IgG بوده وبه عنوان سلول های Tc  یا زیرگروه جدیدی بنام سلول های T سرکوبگر (TS) [5] عمل می نمایند .برای سایر آنتی بادی ها نیز برخی از سلول های T و به مقدار بسیار کمتر گیرنده دارند . سلول های TS به عنوان سومین دسته از سلول های t مطرح هستند و گرچه دلایل روشنی بر وجود آنها وجود ندارد ولی اعتقاد عمومی براین است که هر دو نوع سلول های Th وTC می توانند تحت برخی شرایط پاسخ های ایمنی را مهار کرده و این عمل را از طریق ترشحات سمی و سیتوتوکسی سیتی صورت دهند و یا از طریق انتقال پیام مرگ سلولی یا آپوپتوز[۶] .

۳) گیرنده های کمپلمان

لنفوسیت های T دارای گیرنده CR-I برای اجزاء فعال کمپلمان مانند C3b,C4b هستند و احتمال دارد گیرنده های کمپلمان تنها در صورتی آشکار شوند که لنفوسیت های T بوسیله آنتی ژن فعال شده باشد .

۴) گیرنده برای آنتی ژن های تمایزی

رده سلول های T دارای مارکرهای( CDهای))۱و۲و۳و۴و۵و۷و۸ )به عنوان مارکرهای خانوادگی خود هستند . می دانیم که لنفوسیت های T اولیه مارکرهای  لنفوسیتی CD9 و CD10 را دارا هستند اما در جریان بلوغ سلولی مارکر CD9 را از دست داده و مارکرهای CD4,7,8 را بروز می دهد . پس تیموسیت های بالغ به دو زیرگروه اصلی تقسیم می گردند : یک گروه سلول هایی که مارکر CD4 را حفظ کرده و CD8  را از دست می دهد و به صورت سلول های (CD4+,CD8) در می آید که آنها را سلول های Th می نامند و گروه دوم سلول هایی که مارکر CD4 را از دست داده و CD8  را حفظ می کنند و به صورت (CD4,CD8+) در می آیند و آنها را سلول های TC گویند. سلول های Th حدود(۶۵-۵۵) درصد و سلول های TC (30-20) درصد از لنفوسیت های خون محیطی را تشکیل می دهد . دو زیر گروه کوچک دیگر به نام دوگانه مثبت،(CD4+,CD8+)و دوگانه منفی ، (CD4,CD8) نیز جمعاً ۵ درصد از باقیمانده سلول های T خارج شده از تیموس را تشکیل می دهد که حائز اهمیت نیستند . گفته می شود سلول های دوگانه منفی از نوع سلول های دارای TCR-1 ( گاما و دلتا)  هستند و با وجود اینکه هنوز آنتی ژن های هدف این سلول ها بخوبی شناسایی نشده ولی پس از فعال شدن می توانند اقدام به تولید IL-2,4 و IFN- نمایند .

* در سالهای اخیر استفاده از نسبت سلول های    به عنوان معیاری جهت سنجش فعالیت لنفوسیت ها در مسائل کلینیکی مورد توجه قرار گرفته و بالا رفتن میزان سلول های Th نشانه افزایش فعالیت لنفوسیت ها و افزایش میزان سلول های TC نشانه کاهش فعالیت لنفوسیت ها محسوب می گردد.

مارکر CD1 بر روی تمام سلول های T در تیموس مشاهده می شود ولی بر روی سلول های T بالغ و محیطی وجود ندارد . مارکر CD2 به عنوان  یک مولکول کمک تحریکی هم در تحریک بیشتر لنفوسیت های T دخالت داشته و هم به عنوان گیرنده گلبول های قرمز گوسفند می تواند آنها را در اطراف سلول T نگه دارد و حالت گلچه [۷] به آن می دهد . مارکر CD3 متشکل از ۵ زنجیره پلی پپتیدی در انتقال پبام تحریک سلول T از TCR به داخل سلول فعالیت کرده و سبب تشدید و تقویت پیام تحریکی می گردد . مارکر CD5 هم بر روی سلول های نابالغ [۸] دیده شده ولی بر روی سلول های بالغ T دیده نمی شود .

معمولاً لنفوسیت های T مسئول ایجاد پاسخ ایمنی، دخالت در کمیت و کیفیت آن و بالاخره کنترل و مهار پاسخ های اختصاصی ایمونولوژیک می باشند و از نظر نقش ایمونولوژیک به چند دسته تقسیم می شوند . گروهی باعث آغاز و ایجاد پاسخ می گرددند (Induced  T-cell) ، برخی کمیت و کیفیت پاسخ را تنظیم می کنند (Regulatory  T-cell) ، برخی با ترشح لنفوکین یا عمل مستقیم سلولی با آنتی ژن وارد واکنش می شوند (Effector  T-Cell) ، عده ای پاسخ های ایمنی را سرکوب می کنند (Suppressor  T-Cell) و گروهی مسئول ایجاد پدیده ازدیاد حساسیت تاخیری هستند (DTH-T-Cell) – ولی همانطور که گفته شد تقسیم بندی اساسی بر پایه نوع پاسخدهی سلول T می باشد که یک گروه (T-helper) یا کمک کننده بوده که با ترشح سیتوکین های مختلف اعمال متفاوتی را تنظیم و کنترل می کنند و گروه دیگر با مقآبله و تهاجم به سلول های سرطانی یا سلول های آلوده به ویروس سیتوکینی ایجاد می نمایند و به (Cytotoxic  T-Cell) نامیده می شوند .

* لنفوسیت های T براساس مولکول های خاص سطحی و آنتی ژن های تمایزی به چهار گروه تقسیم می شوند .

۱)  (CD4+ , CD8-) —–T-Cell Th یا (T4) (70% (

۲) ( +CD4- , CD8) T-Cell——– TC  یا (CTL) (%25)

۳)    (+CD4+ , CD8) —–T-Cell (DP) (1% (

۴) (-CD4- , CD8) T-Cell——– (%4) (DN)

گروه ۱ که سلول های th بوده و می توانند پپتید آنتی ژنیک را در حضور مولکول های MHC-ll شناسایی کنند و گروه ۲ سلول های TC بوده و توانایی شناسایی پپتید آنتی ژنیک را در حضور مولکول های MHC-l دارند ولی تاکنون نقش سلول های گــروه ۳ و ۴ بخوبی مشخص نشده است ولی به نظر می رسد در شرایط خاص آزمایشگاهی سلول های گروه یک (CD4+ , CD 8 ) می توانند به سلول های گروه ۳  یعنی (+CD4+ , CD8 ) تبدیل شوند و با آنتی ژن های متصل به هر دو نوع مولکول MHC-l, ll واکنش نشان داده و باعث تسهیل پاسخ ایمنی شوند. همچنین اکثریت سلول های T گروههای ۱و ۲و ۳ از نوع لنفوسیت های TCR-2 یا (  ( می باشند ولی سلول های گروه (۴) (CD4 , CD8 )معمولاً از نوع TCR-1 یا () بوده و با وجود اینکه آنتی ژن های هدف این سلول ها هنوز بخوبی شناسایی نشده اند ولیکن مشخص گردیده که این سلول ها پس از فعال شدن اقدام به تولید IL-2,4 و IFN- می نماید  .

  • اغلب سلول های T مولکول های کمک تحریکی چون CD28 و CD40L و CD45 را عرضه می کنند . CD28 رستپور کمک محرک مولکول B7 و CTL-4 رسپتور بازدارنده تحریک B7-1,2 می باشد و CD40L مولکول کمک محرک CD40 در سطح سلول های B می باشند . CD45 یک مولکول مخابره کننده پیام است .
  • در مراجع اخیر محققین معتقدند که مولکول CD28 با اتصال به مولکول های B7-1 و B7-2 باعث فعال شدن سلول T شده و سلول های T بی تجربه و تازه بالغ را فعال می کند ولی مولکول CTLA-4 بر سطح سلول های T فعال بیان شده و با اتصال به مولکول های B7-1 و B7-2 باعث مهار شدن و غیر فعال شدن سلول T می گردد .

طبقه بندی سلول های  Th یا( T(CD4+  منحصر به مولکول MHC-II و سلول های TC یا T(CD8+) منحصر به مولکول MHC-l یک تقسیم بندی مطلق نیست بلکه برخی سلول های th می توانند به عنوان سلول های کشنده عمل کنند و همچنین برخی سلول های TC نیز می توانند مانند سلول های th سیتوکین ترشح نموده و فعالیت های کمکی و القایی انجام دهند .

* سلول های T خاطره ای نسبت به سلول های T دست نخورده (با آنتی ژن برخورده نکرده ) میزان بیشتری مولکول های چسبندگی مانند (اینتگرین ها و CD44 ) را بروز می دهند که باعث افزایش مهاجرت سلول های خاطره ای به محل های عفونت در بدن می گردند. همچنین سلول های T دست نخورده ، مولکول سطحی سلولی بنام CD45 را در سطح خود دارند که یک قطعه بنام اگزون A داشته و بنام CD45RA+ نامیده می شود و وزن آن KD 200  است .(RestriCted A). ولی در سلول های خاطره ای و فعال شده اگزون A در اثر Splicing حذف شده و وزن آن ۱۸۰KD بوده و به صورت ایزوفرم CD45RO+ نامیده می شود .

* نکته )چه در مورد سلول های B وچه در مورد سلول های T بیش از دهها مارکر و گیرنده در سطح این سلول ها وجود دارند که در این قسمت به آنها پرداخته نشده است )

برچسب ها
مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
%u0637%u0631%u0627%u062D%u06CC %u0633%u0627%u06CC%u062A
بستن