تکنیک های آزمایشگاهیعلوم آزمایشگاهیمطالب علمی

تفسیر آزمایش آلکالن فسفاتاز (ALP)

آزمایش آلکالن فسفاتاز : آلکالن فسفاتاز از کبد، استخوان، روده و کلیه تولید می شود. یکی از معیارهای آزمایشگاهی است که برای سنجش آسیب کبدی از آن استفاده می شود. به طور کلی دو طرح برای آسیب کبد مطرح می شود. یکی از نوع آسیب سلول کبدی و دیگری آسیب از نوع کلستاتیک ( آسیب مجاری صفراوی داخل کبدی). این معیار آزمایشگاهی برای سنجش آسیب نوع کلستاتیک کاربرد دارد.

آزمایش آلکالن فسفاتاز

آزمایش آلکالن فسفاتاز میزان آنزیم آلکالن فسفاتاز را در خون اندازه گیری می کند. آلکالن فسفاتاز بیشتر در کبد ساخته می شود و در استخوان و مقداری هم در روده ها و کلیه ها ایجاد می شود . این آنزیم همچنین در خانم های باردار در جفت ساخته می شود.

کبد نسبت به بقیه ارگان ها یا استخوان ها، مقدار بیشتری آلکالن فسفاتاز می سازد . بعضی شرایط سبب می شود  تا مقدار آلکالن فسفاتاز در خون افزایش پیدا کند. این شرایط شامل رشد سریع استخوانها ( در سنین بلوغ) ٬ بیماری استخوانی (مثل بیماری پاژه یا سرطانی که به استخوان گسترش پیدا کرده) ٬ یک بیماری که تحت تاثیر کلسیم موجود در خون است ( پر کاری پاراتیرویید ) ٬ کمبود ویتامین D ٬ یا آسیب دیدن سلول های کبد می باشد.

اگر سطح  آنزیم آلکالن فسفاتاز بالا برود ٬ باید آزمایشات زیادی انجام شود تا علت آن پیدا شود. مقادیر انواع مختلف آلکالن فسفاتاز در خون ممکن است اندازه گیری شود تا مشخص شود که علت بالا بودن آلکالن فسفاتاز از کبد است و یا از استخوان. به این کار آزمایش ایزو آنزیم های آلکالن فسفاتاز می گویند.


علت انجام آزمایش آلکالن فسفاتاز چیست ؟

آزمایش آلکالن فسفاتار در موارد زیر انجام می شود:

  • بررسی بیماری کبدی یا آسیب به کبد. علایم بیماری کبدی می تواند شامل زردی ٬ درد شکم ٬ تهوع و استفراغ باشد. آزمایش آلکالن فسفاتاز ممکن است وقتی بیمار داروهایی مصرف می کند که به کبد آسیب می زند،  برای چک کردن  کبد استفاده شود.
  • بررسی مشکلات استخوانی ( گاهی اوقات در عکس رادیوگرافی دیده می شود)٬ مثل بیماری ریکتز ٬ تومور استخوانی ٬ بیماری پاژه ٬ یا زیاد بودن هورمونی که رشد استخوان را مهار می کند (هورمون پاراتیرویید). اندازه گیری سطح آنزیم آلکالن فسفاتاز برای بررسی روند درمان بیماری پاژه  یا کمبود ویتامین D می تواند استفاده شود.

چگونگی آماده سازی برای انجام آزمون سنجش آلکالن فسفاتاز

آزمایش آلکالن فسفاتاز اغلب همزمان با بقیه آزمایشات  روتین خون انجام می شود. شما لازم نیست اقدام خاصی قبل از انجام این آزمایش انجان دهید.

اگر شما می بایست آزمایش آلکالن فسفاتاز را انجام دهید ٬ نباید از ۱۰ ساعت قبل از انجام آزمایش چیزی بخورید و یا بیاشامید. سطح آنزیم آلکالن فسفاتاز بعد از غذا خوردن بالا می رود٬ مخصوصا بعد از خوردن غذای چرب.

بسیاری از داروها می توانند نتیجه این آزمایش را تغییر دهند. باید پزشک را در مورد هر نوع دارویی که مصرف می کنید ( چه با نسخه چه بی نسخه ) مطلع سازید.

با پزشک خود در مورد نگرانی که در مورد آزمایش دارید صحبت کنید٬ احتمال خطر آن ٬نحوه انجام آزمایش یا نتایج احتمالی آزمایش. این کار به شما کمک می کند که اهمیت این آزمایش را متوجه شوید٬ (پر کردن فرم اطلاعات پزشکی).


آزمایش آلکالن فسفاتاز چگونه انجام می شود ؟

  • بستن یک نوار کشسان (گارو) بالای بازو که جریان خون را متوقف می کند . این کار رگ زیر نوار را بزرگ تر می کند، در نتیجه سوزن در رگ راحت تر فرو می رود.
  • تمییز کردن محل فرو رفتن سوزن
  • فرو بردن سوزن در داخل رگ. ممکن است بیش از یک بار سوزن زدن لازم باشد.
  • وصل کردن لوله به سوزن تا از خون پر شود.
  • باز کردن نوار از بازو، وقتی که خون کافی جمع آوری شده باشد.
  • قرار دادن باند یا پنبه در محل سوزن بعد از در آوردن سوزن
  • فشار دادن جای سوزن و بانداژ کردن محل

بیمار در حین آزمایش چه احساسی دارد؟

نمونه خون از رگ بازو گرفته می شود. یک نواری که حالت کشسانی دارد، به بالای بازو بسته می شود ٬ که ممکن است احساس کنید کمی سفت است. شما ممکن است احساس درد ناشی از فرو بردن سوزن نداشته باشید و یا ممکن است احساس سوزش داشته باشید.


خطرات آزمایش آلکالن فسفاتاز

ممکن است کمی کبودی در محل خون گیری بوجود بیاید. اگر بعد از خون گیری چند دقیقه محل را فشار دهید، احتمال کمی وجود دارد  که محل نمونه گیری کبود شود.
در موارد نادری٬ ممکن است بعد از گرفتن نمونه خون، رگ متورم شود. که به این حالت فلبیت می گویند. انجام کمپرس گرم چند بار در روز  می تواند به بهبودی این وضعیت کمک کند.

خون گیری می تواند برای افرادی که بیماری انعقادی دارند ٬ مشکل ایجاد کند. آسپیرین ٬ وارفارین و سایر داروهای رقیق کننده خون می توانند باعث افزایش خونریزی شوند. اگر شما مشکل انعقاد خون و یا خونریزی دارید و یا اگر داروی رقیق کننده خون مصرف می کنید، باید قبل از خون دادن به پزشک اطلاع دهید.

نتیجه آزمایش آلکالن فسفاتاز

آزمایش آلکالن فسفاتاز، میزان آنزیم آلکالن فسفاتاز را در خون اندازه گیری می کند.

بالغین : ۲۵ تا ۱۰۰ واحد در لیتر (U/L) و یا ۰.۴۳ تا ۱.۷۰ mckats/L

اطفال : کمتر از  ۳۵۰  واحد در لیتر (U/L)، و یا کمتر از ۵.۹۵ mckat/L

میزان طبیعی آلکالن فسفاتاز

میزان طبیعی آلکالن فسفاتاز در جدول زیر ذکر شده است که مقادیر مرجع نامیده می شود و فقط برای راهنمایی است. این مقادیر از یک آزمایشگاه با آزمایشگاه دیگر متفاوت است٬ و آزمایشگاهی که شما مراجعه می کنید ممکن است میزان مقادیر نرمال آن با مقادیر این جدول متفاوت باشد. جواب آزمایش باید میزان نرمالی را که  آن آزمایشگاه استفاده می کند، داشته باشد. همچنین ٬ پزشک نتایج را بر اساس سلامتی و یا عوامل دیگر ارزیابی می کند. این به این معنا است که اگر جواب آزمایش خارج از میزان نرمال بود، ممکن است برای شما یا برای آن آزمایشگاه این میزان نرمال باشد.

مقادیر زیاد آلکالن فسفاتاز

میزان بسیار بالای آلکالن فسفاتاز می تواند به علت بیماری کبدی باشد. مثل هپاتیت ٬ انسداد مجاری صفراوی ( یرقان انسدادی)٬ سنگ کیسه صفرا٬ سیروز٬ سرطان کبد و یا سرطانی که از قسمت های دیگر بدن به کبد گسترش پیدا کرده  باشد ( متاستاز).

میزان بالای آلکالن فسفاتاز می تواند به علت بیماری استخوانی باشد. مثل بیماری پاژه٬ نرمی استخوان ٬ تومور استخوان و توموری از قسمت دیگر بدن که به استخوان متاستاز داده و یا پرکاری غده پاراتیرویید ( هایپر پاراتیروییدیسم )

درمان طبیعی شکستگی استخوان هم می تواند میزان آلکالن فسفاتاز را افزایش دهد.

نارسایی قلبی٬ حمله قلبی ٬ مونونوکلئوز یا سرطان کلیه هم می تواند میزان آلکالن فسفاتاز را افزایش دهد. عفونت شدیدی که به قسمتهای دیگر بدن منتشر شود ( سپسیس) نیز می تواند میزان آلکالن فسفاتاز را افزایش دهد.

در زنان باردار در سه ماهه سوم بارداری میزان آلکالن فسفاتاز افزایش می یابد، چون جفت شروع به ساختن آلکالن فسفاتاز می کند.

مقادیر کم آلکالن فسفاتاز

شرایطی که باعث  ایجاد سو تغذیه  می شود ( مثل بیماری سلیاک ) و یا کمبود مواد مغذی در رژیم غذایی،  منجر به  کاهش میزان آلکالن فسفاتاز می شوند.


عوامل موثر بر این آزمایش

عللی که شما ممکن است نتوانید این آزمایش را انجام دهید و  اینکه نتایج آزمایش ممکن است مفید نباشد، عبارتند از:

  • مصرف داروهایی که به کبد صدمه می زند، مثل بعضی از آنتی بیوتیک ها ٬ داروهای ضد بارداری ٬ مصرف طولانی مدت آسپیرین و داروهای خوراکی دیابت.
  • زنان در نزدیکی یا بعد از دوران  یائسگی، ممکن است آلکالن فسفاتاز  خونشان بیشتر از زنانی باشد که دارای سیکل قاعدگی هستند.
  • سن. کودکان معمولا آلکالن فسفاتاز بیشتری نسبت به بالغین دارند، چون رشد سریع استخوان به طور طبیعی در کودکان باعث می شود که استخوان آلکالن فسفاتاز بیشتری تولید کند.
  • مصرف مقدار زیاد الکل

بررسی ها و تفکرات

  • وقتی میزان آلکالن فسفاتاز زیاد باشد ٬ آزمایشات دیگری انجام می شود تا مشخص شود که مشکل از کبد است یا از استخوان.
  • اگر مشکوک به بیماری کبدی باشیم، آزمایشات دیگری مثل سی تی اسکن یا سونوگرافی انجام می دهیم.
  • آزمایشات دیگری که عملکرد کبد را بررسی می کند ٬ مثل آلانین آمینوترانسفراز ٬ آسپارتات آمینوترانسفراز و بیلی روبین که اغلب همزمان با آلکالن فسفاتاز انجام می شوند.
  • گاما گلوتامیل ترانسفراز (  GGT  ) ٬ یا گاما گلوتامیل ترانس پپتیداز ممکن است برای افتراق آلکالن فسفاتاز استخوانی از آلکالن فسفاتاز کبدی انجام شود.
  • افزایش GGT زمانی اتفاق می افتد که کبد آسیب دیده باشد اما در بیماری استخوانی بالا نمی رود. افزایش GGT می تواند به علت مصرف الکل یا انسداد مجاری صفراوی که باعث التهاب شده است ٬ رخ دهد. میزان GGT ممکن است به علت مصرف بعضی داروها مثل فنی تویین و فنوباربیتال بالا رود. در بعضی از آزمایشگاه ها، آزمایشی انجام می شود که میزان ۵ – نوکلئوتیداز را اندازه گیری می کند ٬که این آزمایش به جای GGT انجام می شود ، به این علت که بیماری کبدی را بهتر نشان می دهد.

چرا تست آلکالن فسفاتاز (ALP) انجام می شود؟

برای بررسی بیماری های کبدی یا آسیب به کبد انجام می شود نشانه های بیماری کبد زردی، درد شکم، تهوع و استفراغ می تواند باشد آزمونALP نیز ممکن است برای بررسی اثر داروهای موثر بر کبد مورد استفاده قرار گیرد. برای چک کردن مشکلات استخوان مانند ( نرمی استخوان، تومورهای استخوان، بیماری پاژه، که گاهی اوقات در اشعه ایکس پیدا شده است و یا مقدار بیش از حد هورمون کنترل کننده رشد استخوان (هورمون پاراتیروئید) مورد استفاده قرار می گیرد سطح ALP می تواند برای بررسی درمان در بیماری پاژه و یا کمبود ویتامین D استفاده شود.

آماده سازی برای انجام تست فسفاتاز

آزمون فسفاتاز یک آزمایش خون معمولی است برای یک آزمایشALP ممکن است از شما خواسته شود که به مدت ۱۰ ساعت قبل از آزمون از خوردن و نوشیدن اجتناب نمایید به طور کلی سطح ALP پس از خوردن، به خصوص پس از خوردن غذاهای چرب بالا می رود.
بسیاری از داروها ممکن است نتایج این آزمایش را تغییر دهند با دکتر خود در مورد همه داروهای مصرفی صحبت کنید.

تفسیر نتایج آزمون فسفاتاز (ALP)

مقادیر طبیعی از یک آزمایشگاه به آزمایشگاه دیگر متفاوت است و هر آزمایشگاهی یک طیف محدوده طبیعی دارد. همچنین، دکتر نتایج را بر اساس سلامتی و عوامل دیگر ارزیابی می کند. این به این معنی است که یک نتیجه ذکر شده خارج از مقادیر طبیعی هنوز هم ممکن است برای شما و یا آزمایشگاه شما عادی باشد.

مقادیر نرمان الکالین فسفاتاز

بالغین ۴۴ – ۱۴۷ واحد در هر لیتر (U / L)
کودکان کمتر از ۳۵۰ واحد در هر لیتر (U / L)

علل نتیجه الکالین فسفاتاز بالا

سطح بسیار بالایی از ALP را می توان با مشکلات کبدی مانند هپاتیت، انسداد مجاری صفراوی ( یرقان انسدادی )، سنگ کیسه صفرا، سیروز، خوردن یک وعده غذایی چرب اگر شما خونی O و B، لوسمی، لنفوم، سرطان کبد و یا سرطانی که از قسمت دیگری از بدن به کبد گسترش (متاستاز) یافته، ایجاد می شود سطح ALP بالا را می توان با بیماری های استخوانی، مانند بیماری پاژه، ریکتز، اوستئومالاسی، سارکوئیدوز، تومورهای استخوان یا تومورهای که از قسمت دیگری از بدن به استخوان انتشار یافته و یا با غدد پاراتیروئید بیش از حد فعال (هیپرپاراتیروئیدیسم) مرتبط است. ترمیم نرمال از شکستگی استخوان می تواند سطح ALP نیز بالا ببرد.
نارسایی قلبی، حمله قلبی، مونونوکلئوز یا سرطان کلیه می تواند سطح ALP را افزایش دهد. یک عفونت جدی (سپسیس) که از طریق بدن گسترش یافته همچنین می تواند سطح ALP را افزایش دهد.
زنان در سه ماهه سوم بارداری دارای سطوح بالایی ALP هستند زیرا جفت ALP می سازد.

علل مقادیر پایین الکالین فسفاتاز

در شرایطی ( مانند بیماری سلیاک ) که منجر به سوء تغذیه یا یک کمبود مواد مغذی در رژیم غذایی ( مانند اسکوربوت ) می تواند سطوح پایین ALP ایجاد شود. موارد دیگری مانند هیپوفسفاتازیا، کمبود پروتئین و بیماری ویلسون نیز می تواند سبب الکالین فسفاتاز پایین شود

دلایل که ممکن است تست الکالین فسفاتاز را غیر مفید کند عبارتند از:

مصرف داروهای که ممکن است به کبد آسیب برسانند مانند برخی از آنتی بیوتیک ها، قرص های ضد بارداری، استفاده از طولانی مدت از آسپرین و داروهای خوراکی دیابت.
یائسگی. زنان یائسه ممکن است سطوح بالاتر ALP نسبت به زنان با چرخه قاعدگی داشته باشند.
سن شما. کودکان به طور معمول سطح بسیار بالاتر ALP نسبت به بزرگسالان دارند زیرا در کودکان رشد استخوان سریع است و استخوان ALP می سازد.
نوشیدن مقدار زیادی از الکل.

کارهایی که برای بررسی تست آلکالین فسفاتاز بالا باید انجام دهید

اگر سطح ALP بالا است آزمایش های دیگر ممکن است برای تعیین اینکه آیا یک مشکل کبد یا استخوان موجود است انجام شود.
اگر به بیماری کبد مشکوک هستید تست های بیشتر خون، سونوگرافی و یا سی تی اسکن به طور کلی برای پیدا کردن مشکل توصیه می شود.
تست های دیگر برای بررسی عملکرد کبد، مانند آلانین آمینوترانسفراز (ALT)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)، بیلی روبین اغلب در همان زمان به عنوان یک آزمون فسفاتاز (ALP) انجام می شود.
گاما ترانسفراز (GGT) و یا گاما ترانس پپتیدید گلوتامیل ممکن است در خون برای بررسی تفاوت بین ALP استخوان و ALP کبدی اندازه گیری شود. در حال حاضر زمانی که کبد آسیب دیده سطح بالایی از GGT وجود دارد اما بیماری های استخوان وجود ندارد. سطح بالایی از GGT ممکن است در اثر مصرف الکل و یا کانالهای صفراوی مسدود شده عامل التهاب باشد. سطح GGT ممکن است در استفاده از برخی از داروها، مثل فنی توئین و فنوباربیتال بالا باشد. در بعضی از مراکز پزشکی، آزمونی به نام ۵- نوکلئوتیداز را به جای آزمون GGT اندازه گیری می کنند زیرا آن را در پیدا کردن بیماری کبدی بهتر است.

آزمایش فسفاتاز قلیایی (ALP) چیست ؟

آلکالین فسفاتاز (Alkaline Phosphatase)، آنزیمی است که در بافت های مختلف سراسر بدن از جمله کبد، استخوان، کلیه، روده و در جفت زنان باردار یافت می شود. این تست با نام های متعارف دیگر مانند ALK PHOS; Alkp نیز خوانده می شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، ALP آنزیمی است که عمدتا در کبد و مغز استخوان تولید می شود، همچنین این آنزیم از روده، کلیه و جفت استخراج می شود.

تست ALP برای تشخیص بیماری های کبد و استخوان مفید است.در موارد آسیب خفیف سلول کبدی، سطح ALP  ممکن است تنها به طور خفیفی بالا رود. اما در بیماری حاد کبد می تواند به طرز آشکاری افزایش یابد.به محض گذر از مرحله حاد ، سطح سرمی به ناگهان کاهش می یابد.و حال آنکه بیلی روبین سرم بالا باقی خواهد ماند.

برای تعیین اختلال کار کبد تست های آزمایشگاهی متعددی انجام می شود( برای مثال بیلی روبین ، لوسین آمینو پپتیداز(LAP)،۵-نوکلئوتیداز و گاماگلوتامیل ترنس پپتیداز)

در اختلالات استخوانی، سطح ALP  به خاطر فعالیت استئوبلاستی)تولید سلول استخوانی) غیر طبیعی افزایش می یابد.در کودکان یافتن سطوحبالای ALP قبل وطی دوران بلوغ ، به خاطر رشد استخوانی، غیر طبیعی نیست.

ایزو آنزیم های ALP جهت تمایز بین بیماری های کبد و استخوان به کار می رود،ALP1  نشان دهنده بیماری با منشا کبدی و ALP2 با منشا استخوانی است.

● اهداف آزمایش فسفاتاز قلیایی :

– تعیین وجود اختلال کبد یا استخوان

– مقایسه نتایج ALP با سایر تست های آزمایشگاهی برای تایید اختلال کبد یا استخوان.

● علت درخواست تست

برای غربالگری یا پایش درمان اختلال کبد یا استخوان و نیز به عنوان بخشی از پانل روتین کبد یا وقتی که فرد دارای علائم اختلال کبد یا استخوان است، درخواست می شود.
این تست همچنین ممکن است گاهی برای پایش درمان بیماری پاژه و یا سایر شرایط استخوان ، مانند کمبود ویتامین D مورد استفاده قرار گیرد.

● محدوده مرجع:

مقادیر مرجع بستگی به روش اندازه‌گیری و آزمایش دارد. مقادیر طبیعی در کودکان و زنان باردار بالاتر است. در کودکان معمولاً مقادیر طبیعی ۲ تا ۳ برابر بزرگسالان است و در سنین بلوغ به حداکثر می‌رسد.

در طی اپیزودهای بسیار سریع رشد و نمو مقادیر بالاتر از U/L1000 ممکن است طبیعی باشد. مقادیر بالای آلکالن فسفاتاز در دوران کودکی نشان دهنده فعالیت استئوبلاستی و رشد استخوانی است و پس از بلوغ اغلب منشاء آلکالن فسفاتاز، کبدی است.

مقادیر طبیعی در بزرگسالان تقریباً U/L 120- 50 است. در دوران بارداری میزان طبیعی تقریباً تا دو برابر این مقدار می‌رسد.

مقادیر طبیعی در مردان بالغ اندکی بالاتر از زنان است. پس از یائسگی مقادیر طبیعی برابر یا بیشتر از مردان می‌گردد.

● در چه شرایطی تست افزایش می یابد

افزایش میزان ALP در خون معمولا با بیماری کبدی یا اختلالات استخوان ایجاد می شود. سطوح این آنزیم می تواند تا حد زیادی افزایش یابد، به عنوان مثال در مواردی که یک یا تعدادی مجاری صفراوی مسدود شده اند. افزایش کمتر این آنزیم در سرطان کبد و سیروز با استفاده از داروهای سمی برای کبد و در هپاتیت دیده می شود. هر شرایطی که منجر به تشکیل استخوان اضافی شود، شامل بیماریهای استخوان نظیر بیماری پاژه و سایر بیماری ها مانند آرتریت روماتوئید و بهبود شکستگی ها می تواند باعث افزایش سطح ALP شود. کودکان و نوجوانان به طور شاخص دارای سطح ALP خون بالاتری هستند، چون استخوان آنها هنوز در حال رشد است.

بارداری می تواند سطح ALP را افزایش دهد. با بهبود شکستگی ها نیز افزایش موقت دیده می شود.

● در چه شرایطی تست کاهش می یابد

اگر درمان فرد مبتلا به بیماری پاژه با موفقیت انجام شود، سطح ALP کاهش می یابد یا به حد طبیعی باز می گردد. اگر فردی با سرطان استخوان یا کبد، به درمان پاسخ می دهد، میزان ALP باید کاهش یابد.
مقادیر کم ALP ممکن است به طور موقت پس از انتقال خون یا عمل جراحی بای پس قلب دیده شود. کمبود روی ممکن است باعث کاهش سطوح ALP شود. یک اختلال ژنتیکی نادر از سوخت و ساز استخوان به نام hypophosphatasia می تواند باعث پایین آمدن شدید و طولانی مدت سطوح ALP شود.

ALP بالا معمولا به این معنی است که یا کبد آسیب دیده یا شرایطی که منجر به افزایش فعالیت سلول های استخوان شده است وجود دارد.

اگر سایر آزمایش های کبدی نظیر بیلی روبین، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) یا آلانین آمینوترانسفراز (ALT) نیز بالا هستند، معمولا ALP از کبد است.

اگر مقادیر کلسیم و فسفر غیرطبیعی است، معمولا ALP از استخوان است. اگر GGT یا ۵′ – نوکلئوتیداز نیز افزایش یافته، ALP بالا احتمالا به دلیل بیماری کبدی است.

اگر هر کدام از این دو آزمایش طبیعی است، اما ALP بالا می باشد، احتمالا به دلیل وضعیت استخوان است.

اگر از روی علائم و نشانه ها یا از تست های روتین دیگر، مشخص نیست که ALP بالا ناشی از کبد یا استخوان است، آزمایش برای ایزوآنزیمهای ALP ممکن است لازم باشد تا بین ALP استخوان و کبد تمایز دهد.

● تست های تکمیلی

AST; ALT; GGT; Bilirubin; Liver panel; Bone markers; Alkaline phosphatase isoenzymes; Bone specific ALP

● تشخیص های افتراقی

اگر نتایج ALP افزایش می یابد اما معلوم نیست که آیا این به دلیل بیماری کبد یا استخوان، ابتدا آزمایش برای آزمایش ALP ایزوآنزیم برای تعیین علت باید انجام شود.

تست GGT و یا آزمایش ۵′- نوکلئوتیداز نیز ممکن است برای افتراق بین بیماری های کبد و استخوان انجام شود. مقادیر GGT و سطوح ۵′- نوکلئوتیداز در بیماری کبدی افزایش می یابد اما در اختلالات استخوان افزایش نمی یابد.
آمادگی لازم جهت انجام تست

● تداخلات دارویی

برخی از داروها ممکن است روی سطح ALP تأثیر بگذارد. برای مثال، قرص های جلوگیری از بارداری ممکن است سطح آن را کاهش دهند، در حالی که داروهای ضد صرع ممکن است سطح آنرا افزایش دهند.

● آمادگی بیمار

ناشتایی شبانه بهتر است اما برای این تست ضروری نیست. فقط نوشیدن آب مجاز است.

این آزمایش معمولأ نیازی به آمادگی قبلی ندارد.

ممکن است از شما خواسته شود که برای ۱۰ ساعت از خوردن و نوشیدن مشروبات الکلی اجتناب کنید.

مقدار آنزیم معمولأ پس از خوردن غذاهای چرب بالا می رود.

بعضی داروها می توانند بر نتایج این تست تأثیر بگذارند.

● روش انجام تست:

انجام این تست با گرفتن خون از ناحیه بازو است.

● نتایج:

۱*مقدار طبیعی آنزیم در جواب آزمایش در قسمت محدوده طبیعی (Reference Range  ) ذکر می شود. بااین حال حتی در مورد جوابهای خارج از محدوده ذکر شده نیز، تصمیم طبیعی یا غیر طبیعی  بودن با پزشک معالج شما است. مقادیر این آنزیم در سه ماهه سوم بارداری بالااست. بچه ها معمولأ به علت رشد سریع مقادیر ALP   بالایی دارند.

● مواردی که نتایج را تحت تأثیر قرار می دهند

– داروها مثل آنتی بیوتیکها، قرص های ضد بارداری، مصرف طولانی مدت آسپرین و برخی داروهای دیابت خوراکی

– بارداری

– یائسگی

– سن و رشد استخوان

– مصرف زیاد الکل

● نوع نمونه

نمونه خون وریدی بازو

● طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید

● اطلاعات تکمیلی :

تغییرات فیزیولوژیکی الکالن فسفاتاز

در کودکان فعالیت ALP پلاسما ممکن است تا سه برابر افراد بالغ بر سد که علت فعالیت شدید استئوپلاست در مغز استخوان بوده که به رشد استخوان ارتباط دارد .

در سه ماهه دوم و سوم حاملگی ممکن است الکالن فسفاتاز جفتی باعث افزایش سطح این آنزیم در پلاسما شود .

مصرف لبنیات می تواند باعث آزاد شدن ایزآنزیم الکالن فسفاتاز از سلولهای روده ای شده که از این طریق وارد جریان خون شده که در نتیجه سبب افزایش کاذب و موقت فعالیت آنزیم در پلاسما می شود .

تغییرات پاتولوژیکی الکالن فسفاتاز پلاسما

۱-در بیماریهای کارسینومای استخوان ، کبد ، فعالیت الکالن فسفاتاز پلاسما افزایش می یابد .

۲-بیماری های استخوانی: از جمله بیماریهای استخوانی Disease PageT,s هیپرپاراتیروئیدیسم ، راشتیم ، استئومالاسیا و کارسینومای همراه با متاستاز استئوبلاستیک

۳- بیماریهای کبدی ، کلستاز : این بیماری از دو راه باعث افزایش آنزیم در پلاسما می شود از طرفی مستند ALP کبدی را افزایش می دهد و از طرفی دیگر باعث تراوش آن در جریان خون می شود .

۴- کارسینوما

۵- در فسفاتازی و در بعضی از بیماریهای مانند نکروز کبد و در فقر روی مقدار این آنزیم کاهش می یابد .

افزایش فعالیت آلکالن فسفاتاز:

ایزوآنزیم استخوانی در کودکان تا سه برابر نرمال افزایش دارد که علت آن فعالیت شدید استئوبلاستهای استخوان است. این سلولها در بافت استخوانی آلکالن فسفاتاز ترشح می کند.

ایزوآنزیم جفتی در زنان حامله در سه ماهه دوم و سوم تا دو برابر نرمال افزایش دارد. ایزوآنزیم روده ای پس از مصرف غذاهای چرب افزایش دارد به همین دلیل جهت انجام آزمایش آلکالن فسفاتاز باید بیمار ناشتا باشد.

در کلستاز(cholestasis)، انسداد مجاری صفراوی، یرقانهای انسدادی، کیست و آبسه کبدی آلکالن فسفاتاز سرم شدیدا افزایش می یابد.

در تمام موارد فوق به علت انسداد مجاری صفراوی، صفرا همانند یک دترجنت روی غشاء سلول های کبدی اثر گذاشته و موجب آزاد شدن آلکالن فسفاتاز می گردد، در حالی که در ضایعات خود سلولهای کبدی که SGOT و SGPT افزایش دارند، آلکالن فسفاتاز افزایش نمی یابد.

در بیماریهای استخوانی و کلا مواردیکه فعالیت استئوکلاستها زیاد است مانند پاژت، راشیتیسم(Rickets)، استئومالاسیا، هیپرپاراتیروئیدیسم، شکستگی استخوان ایزوآنزیم استخوانی افزایش مییابد. درکارسینوماایزوآنزیم ریگان افزایش مییابد.

کاهش فعالیت آلکالن فسفاتاز:

فعالیت آلکالن فسفاتاز درهیپوفسفاتازی که یک ناهنجاری ارثی متابولیسم استخوان می باشد کاهش می یابد.

کاهش فعالیت آلکالن فسفاتاز در کمبود روی نیز اتفاق میافتد. تزریق خون و احیاء قلبی- ریوی اغلب موجب کاهش میزان آلکالنفسفاتاز میشوند. این اثر می تواند به واسطه شلاته کردن کاتیون های ضروری توسط سیترات باشد.

در آنمی پرنیشیوز، سوء تغذیه و اسکوروی میزان این آنزیم کاهش می یابد.

● آلکالن فسفاتاز در بیماریها چه تغییری خواهد کرد ؟

▪ ریکتز و نرمی استخوان: میزان کلسیم و فسفر سرم پایین یا طبیعی است و آلکالن فسفاتاز ممکن است طبیعی یا افزایش یافته باشد.

▪ افزایش ویتامین D : ممکن است سبب افزایش آلکالن فسفاتاز گردد.

▪ بیماری پاژت استخوان: اغلب فقط آلکالن فسفاتاز افزایش یافته است و معمولاً به بیشترین حد خود می‌رسد.

▪ پرکاری تیروئید: با تأثیر بر استخوان سبب افزایش آلکالن فسفاتاز می‌گردد.

▪ هیپرپاراتیروئیدیسم: باعث افزایش آلکالن فسفاتاز می‌گردد.

▪ مصرف مزمن الکل: در این موارد آلکالن فسفاتاز طبیعی یا افزایش یافته است اما اغلب با افزایش AST، بیلی‌روبین، MCV, GGT همراه است.

▪ انسداد صفراوی: افزایش ۱۰ برابری در موارد کانسر سر پانکراس و سنگ‌های مجاری صفراوی مشاهده می‌گردد. در موارد کلستاز، GGT نیز افزایش می‌یابد. در بیماران مبتلا به کله‌سیستیت و کلانژیت که سنگی داخل مجرای صفراوی مشترک ندارند، میزان آلکالن فسفاتاز در حد طبیعی یا اینکه اندکی افزایش یافته است.

▪ سیروز:‌ خصوصاً در سیروز صفراوی اولیه (PBC) افزایش ۵ برابر الکالن فسفاتاز مشاهده می‌گردد. در این بیماری آنتی‌بادی ضد میتوکندری نیز افزایش می‌یابد. سطح گاماگلوتامیل ترانسفراز (GGT) و ΄۵- نوکلئوتیداز سرمی به موازات آلکالن فسفاتاز افزایش می‌یابند در حالی که ALT,AST در سیروز صفراوی اویه اغلب طبیعی یا کمی افزایش یافته‌اند. برای تایید تشخیص و ارزیابی مرحله بیماری بیوپسی کبد انجام می‌گردد.

▪ بیماری‌های ارتشاحی ـ گرانولومی کبد(مانند سارکوئیدوز، سل، آمیلوئیدوز، تومورهای متاستاتیک، آبسه): در مواقعی که آلکالن فسفاتاز به بیشتر از U/L 1000 رسیده و همچنین مقادیر GGT نیز افزایش یافته اما میزان بیلی‌روبین کمتر از mg/dl 1/0 باشد، تشخیص بیماری‌های ارتشاحی و گرانولومی کبد مانند سارکوئیدوز، بیماری‌های قارچی، سل و لنفوم مطرح می‌باشند. در مراحل ابتدایی سیروز صفراوی اولیه و کلانژیک اسکلروزان اولیه نیز بیلی‌روبین طبیعی می‌باشد.

▪ هپاتیت: افزایش متوسط ALP در هپاتیت ویروسی دیده می‌شود اما افزایش مقادیر AST,ALT چشمگیرتر است.

▪ تومورها: کارسینوم سلول کلیوی و لنفوم نیز با افزایش ALP همراهند که نشانگر پیش‌آگهی نامطلوب در مورد اول است.

▪ علل آلکالن فسفاتاز پایین سرمی: کم‌کاری تیروئید، برخی موارد بیماری ویلسون، کم‌خونی بدخیمی در موارد نادر، هیپوفسفاتمی.

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

%u0637%u0631%u0627%u062D%u06CC %u0633%u0627%u06CC%u062A
بستن