دسته‌بندی نشده

پتانسیل عمل

تعریف پتانسیل عمل :

به قابلیت ایجاد پیام الکتریکی در اثر ایجاد اختلاف پتانسیل دو سوی غشا که به دنبال تحریک شدن نورون ها و سلول های ماهیچه ای رخ می دهد، پتانسیل عمل می گویند.

همان طور که می دانید درون و بیرون سلول های بدن ما مقادیر متفاوتی از یون ها با بارالکتریکی وجود دارند. مهمترین آن ها یون سدیم و پتاسیم هستند.

در حالت طبیعی مقدار یون سدیم در بیرون سلول بیش از درون آن و برعکس مقدار یون پتاسیم در داخل سلول از بیرون آن بیشتر است.

این یون ها همواره از مسیر هایی به نام کانال در حال جابجایی هستند.

کانال های انتقال دهنده یون ها کدام اند؟

  1. کانال بدون دریچه
  2. کانال دریچه دار
  3. پمپ سدیم- پتاسیم

کانال بدون دریچه :

کانال بدون دریچه یک کانال یونی است و همان طور که از نامش پیداست، همواره باز می باشد.

نفوذپذیری کانال بدون دریچه نسبت به خروج یون پتاسیم بیش از ورود یون سدیم است بدین معنا که بدون صرف انرژی و با انتشار تسهیل شده، بیشتر تمایل دارد یون های پتاسیم را از سلول خارج کنند.

کانال دریچه دار:

کانال دریچه دار نیز یک کانال یونی است که به صورت اختصاصی فقط یک نوع یون ( سدیم یا پتاسیم) را عبور می دهد. این کانال ها می توانند باز یا بسته باشند.

پمپ سدیم- پتاسیم:

پمپ سدیم –پتاسیم یک پروتئین سراسری غشای سلول ها است که در ساختار خود سه جایگاه اختصاصی برای یون سدیم و دو جایگاه برای یون پتاسیم دارد.

پمپ سدیم – پتاسیم  با انتقال فعال یعنی با صرف انرژی، در خلاف شیب غلظت، می تواند سه یون سدیم را به بیرون و دو یون پتاسیم را به داخل منتقل کند.

مراحل پتانسیل عمل:

تغییرات اختلاف پتانسیل در پتانسیل عمل را طی سه مرحله می توان بررسی کرد که عبارتند از:

  1. قسمت بالارونده
  2. قسمت قله پتانسیل عمل
  3. قسمت پایین روی

قسمت بالا رونده در پتانسل عمل:

در پتانسل عمل ابتدا غشای سلول های عصبی با محرکی مناسب تحریک می شود و تحت اثر این تحریک، کانال های دریچه دار سدیمی باز می گردند و مقدار زیادی سدیم را با انتشار تسهیل شده به داخل  سلول عصبی وارد می کنند.

پیامد ورود سدیم، مثبت تر شدن داخل نورون نسبت به بیرون آن تا حد ۳۰+ می باشد که تحت عنوان قسمت بالارونده روی نمودار ترسیم می شود.

قله پتانسیل عمل:

در قسمت بالارونده،  ورود یون های سدیم از کانال های دریچه دار سدیمی سبب رسیدن اختلاف پتانسیل به ۳۰+ می شود.

زمانی که به این اختلاف پتانسیل برسیم، در یک لحظه همه کانال های دریچه دار سدیمی و پتاسیمی بسته می شوند و قله پتانسل عمل  در اختلاف پتانسیل ۳۰+ پدیدار می گردد.

قسمت پایین روی پتانسیل عمل:

در این مرحله از پتانسیل عمل، کانال های دریچه دار پتاسیمی وارد عمل شده و با باز شدن دریچه خود مقدار زیادی یون پتاسیم را در جهت شیب غلظت از درون سلول خارج می کنند.

خروج یون های پتاسیم درون نورون را منفی تر از بیرون می کند تا حدی که اختلاف پتانسیل درون و بیرون به ۷۰-  می رسد.

جالب است بدانید که در انتهای قسمت پایین روی پتانسیل عمل، پمپ سدیم- پتاسیم مجددا وارد عمل شده تا  با صرف انرژی یون سدیم را خارج و یون های پتاسیم را به داخل براند و مانع افزایش اختلاف پتانسیل دو سوی غشا بیش از ۷۰- گردد.

در پایان با بسته شدن کانال های دریچه دار پتاسیمی، پتانسیل عمل به پتانسیل آرامش تبدیل می شود.

 

شکل زیر مراحل پتانسیل عمل را روی نمودار نشان می دهد.

پتانسیل عمل

۰ ۰


Source link

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
%u0637%u0631%u0627%u062D%u06CC %u0633%u0627%u06CC%u062A
بستن